Bidat

BİD'AT VE TÜRLERİ

Şer'i anlamı: İslam şeriatinde aslı olmayan bir şeyi icad etmek, demektir.

Lügat manası ise; dinde aslı olan bir şeyi icad etmek, demektir.

Her kim İslam'da aslı olmayan yeni bir şey ortaya atıp bunun İslam'dan olduğunu iddia ederse yaptığı şey sapıklıktır, İslam dini bu gibi sapıklıklardan uzaktır. Bu yeni şey ister itikadda, ister amelde, ister zahiri ve batini sözlerde olsun farketmez.

Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem şöyle buyuruyor:

"Her bid'at sapıklıktır." (Buhari, Müslim)

"Her kim bizim emrimize uymayan bir iş yaparsa onun ameli geçersizdir." (Buhari, Müslim)

Bu hadisi şeriflerden anlıyoruz ki bütün şer'i anlamdaki bid'atler sapıklıktır.

Rivayete göre Ömer b. Hattab müslümanlara ramazanda bir tek imam arkasında teravih namazı kılmalarını söylemiş ve evden çıkıp camide onları tek imam arkasında namaz kılarken gördüğü zaman şöyle demiştir:

"Eğer bu bid'at ise güzel bir bid'attir."

Burada Ömer b. Hattab radiyAllahu anh bid'atin şer'i anlamını değil, lügat anlamını kastetmiştir. Çünkü Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem teravih namazını bir iki gece bazı sahabelerle beraber mescidde kıldı. Sonra Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem teravih namazının farz kılınmasından ve ümmetine zorluk vermekten korktuğu için cemaatle teravih namazı kılmayı terketti. Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem vefat edince teravih namazının farz olma ihtimali ortadan kalkmış olur.

Ömer b. Hattab radiyAllahu anh müslümanların bir kısmının cemaatle bir kısmının ise kendi kendilerine namaz kıldıklarını görünce onları bir tek imam arkasında topladı. Ömer radiyAllahu anhu'nun teklifinin İslam'da aslı varolduğu için sahabeler bunu topluca kabul ettiler.

Bid'atin Türleri

1 - İslam Dininden Çıkartan Bid'at

İbadet çeşitlerinden birisinin Allah'tan başkasına yapılması gibi...

İbadet türlerinden bazıları; dua etmek, yardım istemek, yardımına çağırmak, adak adamak, kurban kesmek gibi...

Kim nebilerden, velilerden veya herhangi bir ölüden yardım ister veya sıkıntılı bir anında onları yardımına çağırırsa, Allah'tan başkasına adak adar veya kurban keserse dinde aslı olmayan bir şeyi yapmış olur. Allah'a karşı büyük şirk işlemiş olur ve kafir olur.

Bid'atin Türleri

2 - Haram Olan Bid'at

Mezarlar üzerinde bina yapmak, bunların üzerine örtü koymak, süslemek, ışıklandırmak, el sürmek, mezarları mescid edinmek, ölü birisinin yüzü suyu hürmetine Allah'tan bir şey istemek ve buna benzer şeylerin hepsi haram olan bid'atlerdendir.

Cündüp b. Abdullah radiyAllahu anh şöyle rivayet etti:

Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem'in şöyle dediğini duydum
"Sizden öncekiler nebilerinin mezarlarını mescid ediniyorlardı. Mezarları mescid edinmeyin. Bunu size yasaklıyorum." (Müslim)

Ebu Heyyar şöyle dedi:

Ali radiyAllahu anh bana şu emri verdi:

"Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem'in beni gönderdiği işe ben de seni göndereyim mi? Gördüğün her heykeli yok et ve yükseltilmiş her kabri dümdüz yap." (Müslim)

Cabir İbn-i Abdullah radiyAllahu anh şöyle dedi:

"Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem kabrin kireçle yapılmasını, kabir üzerine oturulmasını ve kabir üzerinde bina kurulmasını nehyetti." (Müslim, Tirmizi, Ebu Davud, Ahmed)

Bid'atin Türleri

3 - Tahrimen Mekruh -Harama Yakın Olan- Bid'at

Ezanda; "hayya ala hayru'l amel" veya "eşhedü enne Ali veliyyullah" demek veya ezandan sonra yüksek sesle salavat okumak veya dua etmek bid'attir. (Ezandan sonra alçak sesle yapılan salavat ve dua sünnettir.)

Şaban aynın onbeşinci gecesi toplanıp bu geceyi kutlamak (Berat kandili), Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem'in doğum gününü kutlamak bid'attir.

Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem'i sevmek ve ona değer verip üstün tutmak, onun doğum gününde toplanıp zikretmek veya mevlid okumakla olmaz. Eğer bu amelde hayır olsaydı Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem'i bizden daha çok seven ve o'na bizden daha çok bağlı olan ashab-ı kiram bu günü kutlardı.

Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem sevmek ve ona değer vermek ancak ona itaat edip emrettiği şeyleri yapmak ve yasakladığı şeylerden kaçınmakla olur.

Meşhur olan, şaban ayının onbeşinci gecesinde kılınan binlik namazı bid'attir. Bu ismi almasının sebebi; bin defa ihlas suresinin okunmasıdır. Bu namaz yüz rek'attır. Her rek'atta fatihadan sonra on kere ihlas suresi okunmaktadır.

Recep ayının ilk cuma gecesinde (Regaib kandili) kılınan namaz bid'attir. Cumhuru ulema Regaib gecesi ve bu gece kılınan namaz hakkında rivayet edilen hadislerin sahih olmayıp batıl olduğuna şahitlik etmişlerdir.
İmam Nevevi radiyAllahu anh Regaib namazı hakkında şöyle diyor:

"Bu namaz kötü bir bid'attir. Sapıklıktır. Çirkin ve batıldır. "Kut'il Kulub" ve "İhya" kitablarında zikredilmesine aldanma."

Bunun gibi Receb ayının yirmi yedinci gecesini (yani; Miraç kandilini) kutlamak bid'attir. Çünkü İsra ve Mirac'ın Receb ayının hangi gecesinde olduğu veya sahabelerin bu geceyi kutladığına dair sahih bir rivayet yoktur.
İbni Abbas radiyAllahu anh'a isnad edilen Miraç kıssasında zikredilen şeylerin çoğu batıl ve sapık şeylerdir. Abbas radiyAllahu anh bu gibi rivayetlerden beridir.

Bid'atin Türleri

4 - Tenzihen Mekruh Olan Bid'at

Her namazdan sonra musafaha yapmak. Ramazanda perşembe günü gibi belli günlerde fakirlere yemek vermek, (fakirlere yemek vermek sevap bir amel olup bunun için belli bir gün tayin edilmesi bid'attir.)

Farzı kıldıktan sonra tesbih yapmadan sünneti kılmak bid'attir. (Çünkü sahih bir rivayete göre Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem ara vermeden iki namazın arasının birleştirilmesini nehyetti.) Ayrıca böyle yapan kişi Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem'in bizlerden namazdan sonra okumamızı istediği zikirleri terketmiş ve bunların sevabından mahrum olmuş olur.

Dünyevi Bid'atler

İslam şeriati belli temeller ve kaideler üzerinde inşa edilmiştir.

Yiyecek ve içeceklerden haramlığı hakkında sahih delil mevcut olmayan şeyler helaldir. Kuşlar ve hayvanlardan yenilmesinin haram olduğuna dair sahih delil bulunmayanların yenilmesi helaldir. Bu İslami bir kaidedir.

Diğer bir İslami kaide de; fayda veren şeyler mubah, zarar veren şeyler haramdır.

Bir diğer İslami kaide ise; Allah ve resulünün haram kıldığı haram, helal kıldığı helaldir.

Hakkında haram veya helal olduğuna dair hüküm bulunmayan şeyler Allah'ın affettiği şeylerdir. Dünyevi şeylerde şer'i bid'at yoktur. Bir şey ya haramdır veya helaldir.

Mesela; elbiselerden ipek, takılardan altın gibi haramlığı hakkında sahih delil mevcut olan şeylerin dışındakiler mubahtır. (Altın ve ipek sadece erkeklere haramdır.) Kadının giydiği elbisenin erkeğe, erkeğin giydiği elbisenin kadına benzemesi haramdır.

Aynı şekilde giyilen kıyafetin kafirlerin kıyafetine benzemesi veya giyimde modayı takip etmek küfür olan bid'attir.

Tarım ve sanayi gibi dünyevi işlerde ilerlemek lügat bakımından bid'at olsa bile müslümanların faydasına olduğu için helal ve sevaptır.