Çocuğun Doğumunda Ebeveyn Neler Yapar?

[Kavl-i Leyyin]

  Çocuğun Doğumun da Terbiyeci Neler Yapar

  Bir müslüman kardeşinin çocuğu dünyaya gelince onun sevincini paylaşmakve onu tebrik etmek müstehaptır.Bu, aradaki dostuluğu kuvvetlendirir ve ilgiyi tamamlar; aynı zamanda müslüman aileler arasında sevgi ve ülfet kanatlarının açılmasına yardımcı olur.

  Kur'anı Kerim'in bir kaç yerinde Allah (c.c) çeşitli münasebetlerle doğan çocuktan dolayı  müjde ve tebrikte bulunmaktan söz eder de bu konuda İslam ümmetini hem irşad eder, hem bilgi verir.
 
  Allah (c.c) İbrahim kıssasın da şöyle buyuruyor:
  ''Şanıma and olsun ki, (melekler) İbrahim'e müjde ile geldiler ve '' selâm...'' dediler O da (size de) selâm, dedi ve oyalanmadan kızartılmış bir buzağı getirdi. Ellerinin uzanmadğını görünce,  durumlarını yadırgadı, onlardan içine bir korku düştü. İbrahim'e: ''korkma, şüphesiz ki biz lût kavmine gönderildik'' dediler. İbrahim'in karısı ayakta duruyordu, güldü. Biz de ona ishâk ve onun ardından  Yâkub'u müjdeledik.'' ( Hûd 69-71)

 Yine bu konuda diğer bir ayette buyruluyor ki:
  ''Allah, ey Zekeriyya, doğrusu biz seni Yahyâ isminde bir oğlanla müjdeliyoruz ki bundan önce bu adı kimseye vermedik.''
                                                                                                                                                  (Meryem 7)

  İbn Kayyım, el-Cevziye, TUHFETU'L-MEVDUD adlı kitabında, Ebû Bekir el-Munzir'den şunu rivayet etmiştir;Ebu Bekir diyor ki:Hasan el- Basrî'den rivâyet ediyoruz.
  Bir adam, Hasan el-Basrî'ye geldi, yanında da çocuğu yeni doğmuş bir başka adam bulunuyordu. Gelen adam ona "seni bir at binicisiyle tebrik ederim'' ded.. Bunun üzerine Hasan el Basrî ona:''Ne bilsin bir atmıdır, yoksa bir eşek midir?'' diyerek uyarıda bulundu. Adam, '' ne dememiz uygun olur, siz söyleyin'' deyince, Hasan el- Basrî ona, şöyle dedi: '' sana bir çocuk bağışlandı, mübarek olsun, bağışlayana şükret, iylikle rızıklansın, kendini bilecek, anlayacak, işini görebilecek çağa eriştirilsin!''

  İşte bu gibi müjde ve tebrîk her çocuk için yapılmalı, doğan her her çocuğu kapsamalıdır; ister kız , ister erkek olsun, ayrım yapılmamalıdır.

[Kavl-i Leyyin]

Yeni doğan  bebeğin sağ  kulağına ezan, sol kulağına ikamet okumak müstehatır:
 Ebû Râfi' (r.a) dan yapılan sahih rivâyette, şöyle buyuruyor:
'' Hz. Fatıma, Hasanı doğurduğunda Rasulullah (a.s) Efendimizin onun kulağına ezan ukuduğunu gördüm.'' ( Ebu Dâvut- Tirmizî)
 
Bu husutaki bir başka rivayette:
''Kimin bir çocuğu doğar da sağ kulağına ezan, sol kulağına ikamet okursa, o çocuğa Ummu Sıbyan zarar veremez.'' (Beyhaki)
(''Ummu Sıbyan'' çocukta ârız olan bir gaz veye cinlerden Karîne denilen bir türdür.)

Eza ve İkamet'in sırrı:
                               
İbn Kayyım, el-Cevziye, TUHFETU'L-MEVDUD adlı kitabında belirttiği gibi, insanın dünyaya gözlerini açarken kulaklarına çalınan ilk ses, Allah'ın büyüklüğünü yüceğilini ifade eden sözünolması, İslam'a girmeyi sağlayan Şehadet Kelimesinin duyulmasıdır. Bu bir bakıma dünyaya ayak basan çocuğa İslam şîarını telkîn sayılır; nasıl ki dünyadan ayrılırken de Kelime-i Tevhid telkin edilir. Çocuk anlamasabile ezan sesinin kalbine inip te'sir bırakacağında şüphe yoktur.

Bununla beraber, ezân ve ikamet okumanın bir diğer faydası daha var, o da, şeytanın ezanla ilgili sözleri duyunca uzaklaşıp kaçmasıdır. Oysa şeytan, çocuğun doğmasını sabırsızlıkla beklemekte idi. İlk anda şeytanı öfkelendiren, onun gücünü kıran böyle bir sesin yankı yapması, çocuğa musallat olacağı ilk anlarda oldukça te'sirlidir.

Diğer bir anlam ve anlatımla: Bununla çocuğu Allah'a davet etmek, İslâm dinine çağırmak, Allah'a kulluğa ve ibadete heveslendirme, henüz şeytan bir dürtüş ve fısıltı da bulunmadan bunu gerçekleştirmek vardır ki bu durum Allah'ın insanları üzerinde yarattığı fıtrattır; şeytan henüz onu çocuğa yanlış telkin etmeden, değiştirmeden onun önüne geçmektir. Bundan başka hikmetleri de söz konusudur.

İbnü'l-Kayyım el-Cevziyye'nin ifade ettiği bu anlamlar, Rasulullah (s.a.s)'in Tevhid ve İman inancına ne kadar önem gösterdiğinin delillerinden biridir. Aynı zamanda çocuk dünya havasını koklayıp teneffüs edeceği anda Şeytanı ne kadar kovmayı, uzaklaştırmayı murad ettiğini gösterir.

[Kavl-i Leyyin]

Çocuk Doğunca Ağzına Tatlı Bir Madde Dokundurmak:

Doğan çocuk için İslam'ın meşru' kıldığı hükümlerden biri de, doğumu müteâkip ağzına tatlı dokundurmanın müstehaplığıdır. Buna, tahnîk denir.

Tahnîk'in asıl anlamı ve hikmeti nedir?

Tahnîk, sözlük olarak hurmayı ağızda çiğnedikten sonra onu çocuğun ağzına dokundurmaktır. Bu da, çiğnenen hurmadan bir parça parmağa konularak çocuğun ağzına sürülerek gerçekleştirilir, aynı zamanda ağzının sağına ve soluna hareket ettirilir de çocuğun ağzının içi çiğnenen maddeye temas sağlamış olur. Hurma kolay ya da mümkün olmadığında herhangi tatlı bir madde, örneğin akit, gülsuyuyla eritilmiş şeker olabilir. Bu, bir sünneti uygulamaya yöneliktir ki hurma olması şart değildir.

Bundaki hikmet, çocuğun ağız kaslarını, çene nahiyelerini harekete geçirip kuvvetlendirmek ve böylece anasının göğsünü daha çabuk tutmasını sağlamaktır. Ayrıca bunun ruh üzerinde de bir takım olumlu te'sirleri düşünülebilir.

Ashab'dan Ebu Musa (r.a) diyor ki: Bir oğlan çocuğum dünyaya geldi, onu alıp Peygamber (s.a.s) Efendimize getirdim. Adını İbrahim koydu, sonra da ağzına hurma alıp iyice çiğnedikten sonra çocuğumun ağzına sürdü ve bereket ile duâ ettikten sonra çocuğu tekrar bana verdi.    (Buhari-Müslim)

[Kavl-i Leyyin]

Doğan Çocuğun Saçını Kesmek Müstehaptır:

İslâm'ın çocukla ilgili meşru' kıldığı hükümlerden biri de, onun başını traş etmenin müstehap kılınmasıdır. Bu da yedinci gününde yerine getirilir, tartılarak ağırlığınca gümüş tasadduk edilir.

Çünkü yeni doğan bebeğin saçını kesmek, saç köklerinin kuvvet kazanmasını sağlar, baştaki gözeneklerin açılıp rahat teneffüs etmesine yardımcı olur. Aynı zamanda göz, koku alma ve işitme gibi organların hassasiyetini artırır.

(Bütün bu hususları, İbn-'l-Kayyım, "Tuhfetü'l-MEVDUD adlı eserinde belirtmiştir.)


Câfer b. Muhammed'den, o da babasından yaptığı sahih rivâyete göre; Hz. Fatıma (r.a) oğulları Hasan ile Hüseyin'in saçlarını kestirip ağırlığınca gümüş tasadduk etti. Aynı zamanda, Ummu Gülsüm ile Zeyneb'in saçlarını ağırlığınca gümüş tasadduk ettiği bir gerçektir.

(İmam Malik Muvatta'da rivayet etmiştir.)


Çocuğun saçını kesme meselesinden, saçlarının bir kısmını kesmek, ya da başının bir kısmını tıraş etmek gibi fer'i meseleler ortaya çıkmaktadır. Saçın bir kısmının, ya da başın bir kısmının tıraş edilmesi hakkında Rasulullah (sas)'in nehyi bulunduğu bilinmektedir:


Abdullah b. Ömer (r.a)dan yapılan sahih rivayete göre; Rasulullah (sas) çocuğun başının bir kısmının traş edilmesini men'etmiştir.

(Buhari- Müslim)

[Kavl-i Leyyin]

Çocuğa Yedinci Gününde Yapılması  Gerekenler:

a) Çocuğa adının konulması:

Rasulullah (a.s) şöyle buyuruyor:
"Her çocuk akikası karşılığında rehindir; yedinci gününde akikası kesilir, adı konulur ve traş edilir."

(Ashab-ı Sünen)


Terbiyeci çocuğa ad koyarken ona en güzel ve anlamlı isim koymalıdır. Rasulullah (a.s) şöyle buyuruyor:
"Şüphesiz ki sizler kıyamet günü isimlerinizle babalarınızın ismiyle çağırılacaksınız. O halde isimlerinizi güzel koyun."

(Ebu Davud)


Rasulullah (s.a.s) bu konu ile ilgili şöyle buyuruyor:
"Peygamberlerin adları ile adlandırın. Allah yanında isimlerin en güzeli ve sevileni Abdullah ve Abdurrahman'dır. En sadık olanı da Haris ve Humam'dır. En çirkin olanı Harb, Mürre ve Mirre'dir."

(Ebu Davud - Nesei)


Haris: "ekinci", "ziraatçi" anlamına gelir. Humam: "şerefli, himmeti yüce kişi" anlamına gelir. Murre: "acı", Mirre de: "şiddet ve kat" anlamına, Merre: "otsuz yer" ve "kaşların dökük olması" anlamına gelir. Harp ise; "savaş" anlamına gelir.


Çocuğa kötü bir ad koymaktan çekinmek ve başkalarına alay ve eğlence konusu olacak isimlerden uzak tutmak anne-babanınn görevidir. Tirmizi'nin Hz. Aişe'den yaptığı rivayete göre Rasulullah (s.a.s) çirkin isimleri değiştirdi. Nitekim Hz. Ömer'in bir kız çocuğu oldu. Adına Asiye (isyankar anlamına gelir) koymuşlardır. Rasulullah Efendimiz bu adı hoş karşılamadığı için Cemile ismi le değiştirdi. Yani kıza Cemile adını koydu.

(Tirmizi- İbn-i Mace)


Rasulullah (s.a.s) Efendimiz'in Hasan ve Hüseyin için akika kesti ve yedinci günlerinde onları sünnet ettirdi.

(Beyhaki)


Yukarıda belirttiğimiz hususların taktirinde, bunlar ister çocuğun doğumunu müjdelemek, ister kulağına ezan okumak, ister akikasını kesmek, ister başını traş etmek, ister adını koymak, isterse sünnet etmek olsun bütün bu hükümler, anne-babaya şu önemli gerçeği bildirmektedir: Çocuğa doğduğu günden itibaren dikkat ve itina gösterin, kendini dünyaya verdiği andan itibaren durumu ile ciddi şekilde meşgul olun, hayatın havasını teneffüs ettiğinde onu kendi haline bırakmayın.