(enaniyet)

...Ene

mahiyyetini

esma ve sıfatı ilahiyyein ayinesi bildiği

ve öyle izan ettiği

ve ona göre harekett ettiği için,

şu kainata baktığı zaman

nefsinde gördüğü hakikatı alemdede görür

Kainatın ef'al ,

esma ,

sıfat ve şuunatı rabbaniyyenin

tecelliyatına mazhar

bir ayine olduğunu müşahede eder.

Evet

mahiyyetini bilen ene

kendisini manayı ismiyle görmez

Çünki

vücudu hakikisi yoktur ki görebilsin .

Belki

onda tecelli eden

esmai ilahiyyenin cilvelerini müşahede eder.

Kur'an ve sünnete göre

nefsini tezkiye eder.

Bütün güzellikleri

esmaya

bütün noksanlıkları

nefsine verir.

Kainatı'da kıyası binefs yaparak

öyle görürür.

Alemdeki bütün vücudları

cemalleri ve kemalları

"esmaya "

ademiyyetı kusurat ve noksanlıklarıda

"tabiata"

verir

Kainattan

nefsine gelen

afaki malumatıda

öyle görür.

Çünki aleme

manayı ismiyle değil

manayı harfiyle bakar,

yani

"ne kadar güzeldir"

deyip çirkinleştirmez .

Belki

"ne kadar güzel yaratılmışlar "

deyip

hakiki güzelliklerini ortaya koyar ,

sani'leri hesabına onlara nazar eder....