Harfi med, sebebi med

HARF-İ MEDD: Kelime olarak “uzatma harfi” demektir. Uzatma harfleri üç tanedir. Bunlar:

   a) ى b) و c) ا

A) Vav harfi : Peki vav harfi ne zaman harfi medd (uzatma harfi ) olur?

- Vav harfi sakin olup kendinden önceki harfin harekesi de ötre ( _ُ ) olursa, o zaman vav, harf-i medd olur.

(Sakin: Harekesi olmayan harf demektir.Yani üstünü , esresi ve ötresi olmayacak.)Örnekleri görelim:

   كَانُوا ، كَفَرُوا ، مُوتُوا ، جُوا ، قُوا

   Kırmızı renkte yazılmış olan vav harflerine dikkat edelim. Göreceksiniz ki bu harflerden hiç birinin harekesi yok ve kendinden önceki harflerin hareksi de, hepsinde “ ÖTRE ” olarak gelmiştir. Peki, iyide bu ne anlama geliyor o zaman? Kardeşlerim bu şu demek; Burada ki “ vav ” harfi , kendinden önceki harfi uzatacak demektir.Öğle ise ne kadar uzatacak? Şimdi buna dikkat edelim: Ağzımızdan “elif “ kelimesi çıkana kadar geçen süre ne kadarsa , bizde o kadar, o harfi uzatacağız. Başka bir değişle, elimizi tamamen açarak bir masanın üzerine koyalım.(avuç içi masaya yapışacak şekilde) sonrada şehadet parmağımızı bir kez havaya kaldırıp – indirelim. İşte biz bu geçen kısa zamana tecvit ilminde “Bir elif miktarı uzatmak ”diyoruz.

O halde şu soruyu hiç unutmayalım: Bir elif miktarı ne demek?

(Şehadet parmağımızı bir kez kaldırıp indirecek kadar geçen zamana bir elif miktarı diyoruz.)

Şimdi yukardaki örneklere bir kez daha bakalım.( sağdan – sola doğru = Arkadaşlar burada daima sizin sağınız ve solunuz esas alınmıştır, ekranın değil.) Vav’dan önce hangi harfler gelmiş:

   ن ؛ ر ؛ م ؛ ت ؛ ج ؛ ق

  Biz harekesi “ötre” olan bu harfleri okurken bir elif mikdarı uzatarak okuruz.Bunları türkçe olarak gösterirsek şöyle okumalıyız: Nû , Rû ,Mû , Tû , Cû , Kû . Sanıyorum anlaşılmıştır.

B) Ya harfi: “Ya” harfi ne zaman harfi medd olur? “Ya” harfi sakın olup, kendinden önceki harfin

harekesi “ESRE” ( -ِ ) Olursa o zaman “Ya “ harfi , harfi medd olur. Yani diğer bir deyişle “Ya ” harfi bir elif mikdarı uzatılarak okunur. Şimdi örneklerini görelim:

   فِي ؛ لِي ؛ سِي ؛ طِى ؛ غِي ؛ مِي

   Burada ki “Ya “ harfinden hiç birinin harekesi yoktur. Hepsi sakindirler. “Ya “ harfinin harfi med olması için kendi sakin, kendinden önceki harfin hareksi de “ESRE “ Olması gerekir. Zaten hepsinin harekesi de esredir. Öğle ise biz bu “Ya” harfinden önce gelen, bu harfleri, bir elif miktarı uzatır.

C)Elif harfi :''elif'' kendisi harekesiz bir önceki harf üstünlü ise onu elif diyecek kadar uzatılır.Harf kalın ise ''a'', ince ise ''e'' sesiyle uzatılır.

   دَارِ ؛ حَاقَ ؛ رَانَ ؛ زَكاَ

SEBEB-İ MEDD: Uzatma sebebi demektir. Bu da iki kısma ayrılır:

a)HEMZE : Harekesi olan “Elif ’e “ hemze denir. Örnek : اَ اِ اُ ؛ ءَ ءِ ءُ

b)SÜKUN : Daha önce gördüğümüz gibi , harekesi olmayan ( yani ne esresi, ne ötresi ve nede üstünü olmayan ) harfe biz Sükun diyoruz. ح ش ث ص ذ gibi. Bakınız bu harflerin hiç birinin harekesi yoktur.
Dolayısı ile harekesi olmayan harfe sakin harf diyoruz. Burada şunu da ekleyelim: İleride göreceğiz ama yine de belirtelim:
“CEZZİMLİ “ olan harflere de “SÜKUN “ diyoruz.

Mesela: قْ دْ تْ لْ gibi.