Kendini Tanımak

[MERXAS]

Suâl: Hadîste "Kendini tanıyan Rabbini tanır" buyuruluyor.Kişi kendini nasıl tanır?

Cevap: Bir kimse, kendi şahsında Allahü teâlânın zâtının varlığını, kendi sıfatlarında, Hak teâlânın sıfatlarını, kendi irâde ve tasarrufundan, cenâb-ı Hakkın bütün âlemlerdeki tasarrufunu anlıyabilir.

İnsan kendine baktığı zaman, bir damla sudan, göz, baş, kan, sinir gibi vücûdunun bütün organlarının ve âkıl ve rûhunun yaratılmış olduğunu görür. Bunu kendisinin yaratmadığını, bir yaratıcının bulunduğunu zarûrî olarak bilir. Tesâdüfen muazzam bir vücûdun meydana geldiğini düşünmek akla uygun olmaz. Vücûddaki organların yerli yerinde yaratılışını, hiç bir uzuvda eksiklik ve fazlalığın bulunmayışını görür ve bunları yoktan yaratanın kudretini anlar.

Bütün âkıllılar bir araya gelse, insanın şeklinden daha mükemmelini düşünemezler. İki el yerine üç veya dört el olsa veya göz, başka bir yerde olsa daha iyi olurdu denemez. Her organın en uygun şekilde yaratılmış olduğunu görür. İnsan ne düşünürse düşünsün eksik olur ve Hak teâlânın yarattığı ise en mükemmeldir. Buradan da anlaşılıyor ki, Yaratan her şeyi bilir ve her şeye gücü yeter.

Bir kimse, organlarının faydalarını ve hikmetlerini ne kadar çok bilirse, Yaratıcıya olan hayranlığı o kadar çok olur. İşte bunun için kendini tanımak, Allahü teâlâyı bilmenin anahtarıdır.

İnsan, canlı veya cansız bir mahlûka baksa, meselâ suya, havaya, güneşe, Aya baksa, bunların faydalarını düşünse, yine Rabbimizin büyüklüğünü, kudretini görür. Bunları görebilen insan, kendinin yaratılış gayesini düşünür. Bunun da Yaradana kulluk ve ibâdet etmek olduğunu öğrenir. O hâlde Allahü teâlâyı tanımaktan maksat, O'na, O'nun istediği şekilde doğru ibâdet etmektir. Bunun için de, İslâm âlimlerinin Kur'ân-ı kerîmden ve hadîs-i şerîflerden çıkardığı bilgileri öğrenmek lâzımdır. Herkes, her sahada mütehassıs olamaz. Mütehassıs âlimlerin kendi sahalarında söz sahibi oldukları bilgileri öğrenmemiz lâzımdır. Bu bilgileri kendimiz, doğrudan doğruya Kur'ân-ı kerîmden öğrenmemiz mümkün değildir. Dinimizi, ibâdetlerimizi mu'teber ilmihâllerden öğenip ilmimizle amel etmeye çalışmalıyız.