Med ve çeşitleri

[__YaZ_yAğMuRu__]

   Med; Uzatmak veya ziyade etmektir.Tecvid ilminde ise: Bir harfin üç harekeden biri doğrultusunda uzatılarak okunmasına "med" denir. Medler iki kısma ayrılır.
  a- Medd-i asli
  b- Medd-i fer'i.

   Şimdi bunları izah edelim.

 A- MEDD-İ ASLİ

   Buna; "Medd-i tabii" de denir ki, bu daha meşhurdur. Med harflerinden ayrılmayan, med harfinin zatı ile kaim olan medlere: "Aslî (tabii) med" denir. Tarifi şöyledir:
  Medd-i Tabii: Bir kelimede harf-i medden biri bulunur, sebeb-i medden hiçbiri olmazsa o kelime: "Medd-i Tabiî" olur. (قَاتَلَ) ,(قَالوُا سِيرُوا ) kelimelerinde olduğu gibi.(قَالَ): Medd-i Tabii olur. Çünkü kafı çeken harf-i medden elif var.Sebeb-i medden ise hiçbiri yoktur.(حَكِيماً) ve ( عَلِيمًا ) gibi iki üstünlü kelimeler üzerinde vakıf yapılacak olursa, iki üstünden bedel elif üzerine vakıf yapılır ve medd-i tabii olur.Fakat durulmayıp geçilirse, medd-i tabii olmaz.Yukarıdaki misallerde, harf-i medd hem okunuşta hem de yazılışta vardır. Bazen okunuşta olur, fakat yazılışta bulunmaz. Bu durum, vav ve ye harflerinde olur. İleride zamir bahsinde de beyan edileceği gibi, kelimenin aslından olmayan ve he ( ه) şeklinde yazılan ve zamir olan he ( ه) lerin harekesi ötre olunca, onu çeken gizli bir vav vardır.Buna: "Vav-ı mukadder" denir. ( لَهُ ) deki he ( ه) gibi. Hareke esre olunca, onu çeken gizli bir ye vardır. Buna da: "Ya-ı mukadder" denir.( بِهِ ) deki he ( ه) gibi. Bu durumda da, bu zamirden sonra sebeb-i medden hiçbiri vaki olmazsa, o yerde de medd-i tabii olur. ( لَهُ مَالٌ ) gibi.Hükmü: Medd-i tabii bir elif miktarı çekilir. Farzdır. Bir eliften eksik veya fazla çekmek lahn-ı celi (ağır ve açık hata) olur.Haramdır. Bir elif miktarı, iki hareke miktarına eşittir. Bu harekenin birisi med harfinden önceki harfe, diğeri ise med harfine aittir. Bu da bir parmak kaldırıp indirecek kadar zaman miktarı olarak kabul edilir.

     B-MEDD-İ FER'İ

 Sebeb-i meddin bulunmasından dolayı asli medd üzerine ziyade yapılmak suretiyle meydana gelen medlere: "Medd-i fer'i" denir. Buna "medd-î mezid" de denir. Fer'î med beş kısma aynlır:
l- Medd-i muttasıl,
2- Medd-i munfasıl,
3- Medd-i lazım,
4- Medd-i arız,
5- Medd-i lin.
 
           Şimdi bunları tek tek açıklayacağız inş.