Namaz,Ruhun Kanatlanışıdır...

[Mahya]

Hadislerde, namaz "müminin miracı" olarak anılmıştır. Lâkin bu yükselme ve uçma, açık gökyüzünde değil, maneviyat ve kulluk fezasında uçmak ve "Allah Teala'nın rızasını kazanmaktır."

Namaz kılan bir kimsenin manevi ve irfani uçuşunu, bir pilotun uçakla gökyüzünde uçuşuyla mukayese edebilir ve ikisi arasındaki farklılığı şöyle tavsif edebiliriz:

1- Uçağın yerden havalanması için başlangıçta daha çok güç ve basınça ihtiyaç vardır. İbadet ve namaz için de böyledir, nefse galip gelmek ve ibadete başlamak için daha fazla zorluk ve baskı gereklidir.

2- Her uçuşun değeri, uçağın sağlam ve tehlikesizce havaalanı bandına oturmasıyladır. İbadetin değeri de, gurur ve kibirden uzak olmasıyla ölçülür.

3- Uçağın yakıtı için halis ve özel bir benzine ihtiyacı vardır. Namaz kılan bir kimsenin ruhî miracı için de halis bir niyyet ve tüm kulluklardan kurtulmaya ihtiyaç vardır. Ellerini kulakların dibine dek kaldırmak ve Allah Teala'dan gayrisine "Lâ Lebbeyk" diyerek hulus-i niyyet elde edilebilir.

4- Uçus yapabilmesi için pilotun sağlam bir vücuda sahip olması gerekir. Allah Teala'nın huzuruna çıkabilmek için de sağlam bir kalbe ihtiyaç vardır.

5-Uçağın uçuş yapabilmesi için iki kanada ihtiyacı vardır ve bir kanatla uçuş yapılamaz. Namazda da yine Allah Teala'yla irtibatın yanında halkla da sağlam bir ilişkinin olması gerekir. Yani "Hakkullah"la birlikte "Hakkunnas"ı da eda etmelidir. Kur'an-ı Kerim "namaz"ın yanında "zekât"ı da zikreder.

6- Uçak uçuş yapmadan önce bir miktar havaalanına yürür ve yerden kalkabilmek için hız kazanır. Namazın başlangıcı, ezan, ikame ve müstehap zikirler de bu melekuti uçuşun başlangıcıdırlar. Namazdan sonraki dualar ve takibatlar da, uçağın havaalanına oturduktan sonra yerdeki hareketine benzetilebilir.

7- Uçuşta, ilk hata, son hata, düşüş ve yok oluş da vardır. İbadette de şirk, kibir ve riya insanı uçuruma sürükler. Nitekim İblis altı bin yıllık ibadet geçmişiyle, sadeci bir hatası ve isyanı nedeniyle kovulmuş ve ebediyen melûn olmuştur.

8- Bir pilot, kontrol kulesinden emir alarak hareket eder ve emre tabidir. Namaz ve ibadet de, şer'i direktiflere göre yapılmalıdır, nitekim bir dakika erken veya geç kılınması namazı batıl eder.

9- Pilot, bazen uçuş yapmakta bazen de istirahat etmektedir; keza uçak da servise verilmektedir. İnsanın da dua ve ibadetinin yanında istirahete, mübah lezzetlere, yemeğe ve geçime ihtiyacı vardır. Peygamber efendimiz gibi bir insanın, zevcesi Ayşe'ye şöyle dediği rivayet edilir:

"Benimle biraz konuş ey güzel kadın."

10-  Pilotun kontrol kulesiyle irtibat kurabilmesi için resmi delillerden sadece biri geçerlidir. Namaz kılan kimsenin de Allah Teala'yla irtibat kurabilmesi için sadece arapça dili geçerlidir, hacc merasimlerinde de ihrâmın başlangıcında "Lebbeyk Allahumme lebbeyk!" denilmektedir.

11- Uçuştan evvel ön bilgiye ihtiyaç vardır. (Meteoroloji bilgisi, plân ve proje okuması, yön bulma vs...) İbadet için de ön bilgiye ihtiyaç vardır, fıkıhsız ve ilimsiz ibadetin değeri yoktur. Ticaret için bile Allah Teala'nın hükümleriyle hareket etmek gerektiğine göre namaz ve ibadet için elbette ki gerekli olacaktır.

12- Pilot, yükseldikçe yeryüzü gözünde küçük görünür. İlâhi insan da böyledir, Allah Teala'nın azametini tanıdıkça Allah Teala'dan başkası gözünde küçülür. Emir-el müminin -s-in deyişiyle:

"Yaradanın büyüklüğü, yaratılanı senin gözünde küçültür."[66]

13- Uçak, büyük olduğu ölçüde sarsılması azalır ve yolcular rahatsız edilmemiş olur. Namaz ve ibadet de topluca yapıldığı ölçüde (cemaat namazları ve Hacc merasimi gibi) sevabı çoğalır ve kabul edilme imkânı artar.

14- Genelde tehlikeli durumlar için pilotun yanında yardımcı pilot bulunur. Cemaat namazında da müttaki ve adil kimselerin ilk safta yer almaları gerekir ki, namazı kıldıran imama bir şey olacak olursa ön saftakilerden biri namazı kıldırıp bitirebilir.

15- Binlerce metre yükseklikteki uçağın yolcuları ne ailesini, ne ailelerini, ne günlük hayatla ilgili meselelerini düşünmemektedir artık... Manevi uçuşta da ruh, ulaşabildiği en doruk noktada maddiyatı gözden tamamen çıkarır. Emir-el müminin -s- namaz kıldıkları sırada, ayağındaki ok çıkarıldığı halde, bunun farkına bile varmamışlardır.

16- Bir uçuşta, uçak bulunduğu yükseklikten bir miktar aşağıya indiğinde "yüksekliğin azalması" şeklinde tabir edilir, ama o yerdekilere nazaran yine de yüksekte sayılır. Evliyaullahın ibadeti de normal insanlara göre yukarılardadır, ancak yüksekliğin azalışını bir çeşit kusur ve düşüş görmekte ve istiğfar etmektedirler.

Sonuç olarak namaz, yaradana teslim olmak, kalbi dünyevî bağlardan koparmak ve marifet ehli için bir uçuş olarak kabul edilmektedir. kuşların havada uçuşlarından veya bir jetin çok yükseklerdeki uçuşundan çok daha öte bir uçuştur.

İnsanı yeryüzüne bağlayan etken onun maddiyata ve şehvete düşkünlüğüdür.


Sadi'nin de deyişiyle:

"Kuşların nasıl uçtuğunu bilirsin elbet,

Şehvet bağlarından kurtul da

İnsanın nasıl kanatlandığını gör bir de!..."