Rabb

[seriyye]

Yüce Allah'ın güzel isimlerinden biri. Sözlükte "Rabb" kelimesi mâlik, yaratıcı, sâhip, bir şeyi ıslâh eden, terbiye eden, efendi anlamlarını ifade etmektedir.

İbnul-Enbârî'ye göre Rabblık, yani bir şeyin Rabbi olmak üç mânâya gelir:

1. Mâlik olmak; yani tasarrufu, kudreti altında bulunan her şeyin yegane sahibi ve idarecisi olmak. İşte sadece o Rabb, bütün onların sahibi, yöneticisi ve istediği gibi, ilmine ve iradesine uygun olarak tasarrufta bulunandır.

2. Kendine itaat edilecek, boyun eğilecek efendi anlamını da ifade eden Rabb, Kur'an-ı Kerim'deki "Mevlâ" kelimesiyle eş anlamlıdır. Yine o Rabb, kendisine itaat edilecek, emirlerine uyu-lup, yasaklarından uzak durulacak yegâne, tek efendi anlamına da gelir.

3. Rabb; ıslâh eden, arıtıp, saflaştırıp, olgunlaştıran anlamındadır. Yani o Rabb, her şeyi düzelten, sivrilikleri, çıkıntıları tesviye eden, tam bir şekilde halden hale geçirerek düzenleyen, terbiye edendir. Bilindiği gibi Rabb kelimesinin asıl mânâlarından biri de "terbiye eden" anlamıdır.

Burada zikredilen bu üç mânâdan kolayca anlaşılmıştır ki; Rabb kelimesi Allah Teâlâ için kullanılmaktadır. Ancak Arap dilinde isim tamlaması şeklinde (izafet terkibi olarak) insan için de kullanılmıştır. Meselâ; "evin sahibi", "devenin sahibi" gibi anlamlarda da kullanıldığı görülmektedir.

Kur'an-ı Kerim'de ise "rabbim, rabbın, rabbimiz, rabbınız..." gibi iyelik zamirlerine bitişik olarak da kullanılmıştır. Meselâ; ilk nazil olan ayetlerde; "Ey Muhammed, yaratan Rabbinin adıyla oku!.. Kalemle öğreten Rabbin kerem sahibidir."

"Rabbimiz, eğer unutacak veya yanılacak olursak bizi sorumlu tutma! Rabbimiz, bizden öncekilere yüklediğin gibi bize de ağır yük yükleme!. " (Bakara: 285)

[harras]

2-BAKARA
32- Dediler ki: "Yücesin sen (ya Rab!). Bizim, senin bize öğrettiğinden başka bir bilgimiz yoktur. Şüphesiz sen bilensin, hakîmsin".

Allah razı olsun seriyye abem emeğine sağlık selam ve dua ile...

[hamza01]

Rab ve İlah:
 


“Rab”:
  bütün insanları ve mahlukları yoktan vareden, yarattıklarının yegane sahibi, maliki, bütün yarattıklarını nimetiyle terbiye eden, besleyen, onları yöneten, onlar için hüküm koyan, onlara yardım eden, hidayet edendir.

Gerçek rab, Allah (c.c)’dır. O, alemlerin Rabbidir. Yegane ve yücedir.

Rab;
 Allah (c.c)’ın bir sıfatı olarak Kur’an’da yüzlerce ayette geçmektedir. O; alemlerin, arzın, semaların, Arş’ın Rabbi’dir.

Varlık aleminin her alanında Rab sıfatının tecellileri görülür. Gözde görme kabiliyeti yaratan da O’dur, basiretler veren de, emreden de...

Rab kelimesinin başına el takısı gelince ve tek başına kullanılınca yalnız Allah (c.c) için kullanılan bir isim olur. Allah (c.c)’tan başkası için kullanıldığı zaman rab kelimesinden sonra ona bağlı başka bir kelime daha getirilmelidir. Yani; isim tamlaması yaparak kullanılmalıdır. “Rabbu’l beyt” (ev sahibi), “rabbu’l mal” (sermaye sahibi) kelimelerinde kullanıldığı gibi...

Kur’an’da, “Allah” lafzından sonra Allah (c.c)’ın en çok zikredilen adı, “Rab”dır ve Allah (c.c)’ın güzel isimlerindendir.

Bütün yaratılmışlar, yani bütün kullar, yaratıcısına, sahib ve malikine, O’nun şefkat ve merhametine yönelerek dileklerini “Rab” ismiyle açarlar. Tüm ibadetler de, rablik bakımından tek olan Allah (c.c)’a yapılır.

Allah (c.c) şöyle buyuruyor:

“(O) göklerin, yerin ve ikisinin arasındakilerin Rabbidir. Öyleyse sadece O’na ibadet et ve O’na ibadette  sabret! Hiç O’nun bir adaşı olduğunu bilir misin?” (Meryem: 65)

“İşte O, Rabbiniz olan Allah’tır. O’ndan başka ibadete layık ilah yoktur. Herşeyin yaratıcısıdır. Öyleyse (sadece) O’na ibadet edin! O, herşeye vekildir.” (En’am:102)

“İlah”:
 Kendisine ibadet edilen varlık, demektir. İlahın Çoğulu “alihe” (ilahlar) dir. İlahe, uluhiyye ve uluhe ise ibadet manasına gelir.

Allah’ın ismi azamı olan “Allah” lafzı da “ilah” kelimesinden gelmektedir. Fa’al kalıbındadır fakat mef’ul kalıbının manasını verir. Çünkü o me’luhtur yani; ibadet edilen demektir. Dolayısıyla “Allah” lafzı: İbadeti hak eden en yüce varlık, manasına gelir.

İlah kelimesiyle kastedilen,
 Allah (c.c)’dır. Allah (c.c)’ tan başka ibadet edilenler ise gerçek ilah değil, ilah edinilenlerdir.

Kainatı yaratan yüce Allah (c.c)’ın, “Allah” ismi hakkında şöyle denilmiştir:

“Şüphesiz, bu lafız “elihe”den alınmıştır. Bu ise “ye’lehu” yani; hayrete düşülmüş manasındadır. Zira akıllar O’nun azamet ve yüceliğinden hayrete düşer.” (Lisanul Araba bak c: 13 s: 467)

İbni Receb şöyle dedi: 
 

“İlah,
 kendisinden korkulan, çekinilen, umut beklenilen, istenilen, yüceltilen, sevilen, tevekkül edilen, dua yapılan dolayısıyla kendisine itaat edilip isyan edilmeyendir. Bunların hepsi sadece Allah (c.c)’a yapılır. Bunlardan bir tanesini yaratılmışa yapan kimse, Allah (c.c)’a ibadette ortak koşmuş ve la ilahe illAllah sözündeki ihlasını bozmuş olur. Bu söylenilenlerden ne kadarı Allah (c.c)’tan başkasına yapılırsa o kadar da Allah (c.c)’tan başkasına ibadet edilmiş olunur.” (Kurreti Uyunil Muvahhidin s: 25)                               

Bu açıklamaya göre; bir kimse, Allah’a yapılması gereken ibadetlerden herhangi birisini kime yaparsa, ibadet yaptığı varlığı, ilah edinmiş olur.

Her kim, sadece Allah (c.c)’a ait olan özelliklerden herhangi birisini, bir yaratılmışa verir veya ona yöneltirse, onun ilahlığını kabul etmiş ve onu Allah (c.c)’tan başka ilah edinmiş olur.

Sadece Allah (c.c)’a ait olan özellik ve sıfatlar vardır. Bu özellik ve sıfatlarda yaratılmış olan hiçbir şey O’na ortak olamaz.

Allah (c.c) şöyle buyurmuştur:

“O’nun benzeri hiçbirşey yoktur. O Semi’dir, Basir’ dir.” (Şura: 11)” (Bu ayet, sadece Allah (c.c)’a ait olan sıfat ve özelliklerin kendisinde olduğunu iddia edenlerin iddiasının batıl olduğunu açıkça göstermektedir. Maalesef bu ayet,bu konulara delil olduğu halde unutulmakta ve sadece mücessimelere (Allah (c.c)’ı mahlukata benzetenlere) reddiye olarak kullanılmaktadır.)

Allah (c.c) ibadete layık tek ilahın kendisi olduğunu, genel manada bütün ibadetlerin, özel manada tek tek her ibadetin sadece kendisine yapılmasını ve kendisinden başka hiç bir şeye ibadet edilmemesi gerektiğini bildirmiştir.

Allah (c.c) şöyle buyurmuştur:

“De ki: “Namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm alemlerin Rabbi olan Allah içindir.” (En’am: 162)

Bu açıklamalara göre; özelliği, mertebesi ve sıfatı ne olursa olsun, sadece Allah (c.c)’a ait olan özellik ve sıfatlardan herhangi birisinin kendisinde de bulunduğunu iddia eden bir kimse, bu yaptığıyla ilahlık iddiasında bulunmuş, kendisini Allah (c.c)’a denk ve ortak koşmuş olur. Her kim böyle iddia eden kişinin iddiasını kabul eder veya ona rıza gösterir veya bu iddiasında ona bağlanırsa, onu Allah (c.c)’ tan başka ilah edinmiş ve ona  ibadet etmiş olur.

Allah (c.c), bu ayette hem rububiyet tevhidini hem de uluhiyet tevhidini açıklamaktadır. Böylece kullarından, kendisini tek Rab olarak kabul ettikleri gibi tek ilah olarak kabul etmelerini istemektedir

Nasıl ki tüm kainatın ve içindekilerin yaratıcısı, düzenleyicisi, koruyucusu Allah ise, hükümleri ve emirleri dinlenmesi gereken, koyduğu sınırlara riayet edilmesi gereken de Allah’tır. Kullar, her konuda Allah’ın sözüne itaat ettikleri zaman ancak O’nu ilah edinmiş, O’nun efendiliğini kabul etmiş ve insanlara kölelikten kurtulup yalnız Allah’ın kulu olmuş olurlar.

Kur'an'ı Kerim sık sık  insanların Rabbinin Allah olduğunu vurgulamaktadır.

Allah yalnızca insanların değil bütün alemlerin (bütün evrenin) Rabbidir.

Fatiha suresinde “Rabbil alemin” buyurularak Allah’ın, tüm bu anlamlarıyla alemlerin Rabbi olduğu bildirildiği halde, genelde “Rabb” sözcüğü sadece yaratan olarak anlaşılmakta ve bu şekilde değerlendirilmektedir. Halbuki “Rabb” kelimesi sadece yaratan demek değildir.

Rabb;
 Malik olandır, yani eli altındaki her şeyin sahibi yöneten ve düzenleyen,

Rabb;
 kanun koyan,

Rabb;
 hükümran olan,

Rabb;
 Kendisine itaat edilen, emri dinlenilen efendi,

Rabb; 
 koruyan,

Rabb; 
 kefil olan Islah eden, düzenleyen ve düzelten, şekil veren ve terbiye eden,

Rabb;
 bütün insanları ve mahlukları yoktan vareden, yaratan,

Rabb;
 bütün yarattıklarını besleyen, rızık veren,  manalarına gelmektedir.