Susmak mı yoksa konuşmak mı

[MERXAS]

Dinimiz, konuşmanın da, susmanın da, yerine ve zamanına göre olmasını bildirmiştir. Peygamber efendimiz; (Hoş, güzel söz, bir sadakadır) buyurmuştur.

Susmak çok yerde iyi olduğu halde, hakkı, hayrı söyleyecek yerde susulmaz. Müslümânlığı bozmak isteyenlere, Allahü teâlânın emirlerini ayıp ve çirkin göstererek, harâmlara, dinsizliğe moda gibi isimler takarak, Müslümân evlâtlarını aldatmaya çalışanlara karşı susmak, böyle kimselere cesârete verir. Bir gün Peygamber efendimize;

- Yâ ResûlAllah! Geçmiş ümmetlerden bir kısmına zelzele ile azâb yapıldı, toprak altında kaldılar. Bunların arasında sâlihler de vardı, böyle azâb olunmalarının sebebi ne idi diye arz edilince, Resûlullah efendimiz;

- Evet, sâlihler de birlikte helâk oldular. Çünkü Allaha isyân olunurken susmuşlardı. Onlardan ayrılmamışlardı buyurmuştur.

Ubeydullah-ı Ahrâr hazretleri anlatır:
“Bir gün Mevlânâ Nizâmeddîn Hâmûş hazretlerinin huzûruna gitmiştim. Yanında bulunanlarla ilmî meseleleri konuşuyordu. Ben de bir yere oturmuş, hiç konuşmuyordum. Bana dönüp;

- Ne dersin, konuşmak mı, susmak mı daha iyi? dedi. Sonra da;

- Bir kimse nefsinden kurtulmuşsa yani nefsi imân etmişse, ne yapsa iyidir. Kurtulmamışsa, ne yapsa kötüdür. Susmak, konuşmaktan çok daha faydalıdır. Susmak ve lisân-ı hâl ile insanlara faydalı olamayan kimse, konuşmakla hiç faydalı olamaz” buyurdu.

Bişr-i Hâfî hazretleri, yerinde ve az konuşurdu. Talebelerine ve sevenlerine buyururdu ki:
“Sahîfelerinize ne yazdığınıza dikkat ediniz. Çünkü bu, Rabbinize karşı okunacaktır. Yazık o kimseye ki çirkin söz konuşur. Eğer içinizden biri, bir kardeşine içinde çirkin söz bulunan bir yazı gönderse, şüphesiz bu bir hayâsızlık olur. Ya, Rabbine karşı kötü söz söyleyenin hâli ne olur? Konuşmak hoşunuza giderse susunuz, susmak hoşunuza gidince de konuşunuz.”

Mâcid el-Kürdî hazretleri buyuruyor ki:
“Susmak, yorulmadan, güçlük çekmeden yapılan bir ibâdettir. Zâhirî bir süs ile süslenmeden kazanılan bir ziynettir. İnsanı özür dilemek zilletine düşmekten koruyan bir zenginliktir. Kirâmen kâtibîn meleklerine rahatlıktır.”

Dilin tehlikesi büyük, âfeti ise çoktur. Susmak sureti ile bunlardan kurtulmak mümkündür. “Dilin kendisi küçük, fakat cürmü, yaptığı büyüktür ve çoktur” denilmiştir. Lokman Hakim hazretleri oğluna hitaben; “Konuşmak gümüş ise susmak altındır” buyurmuştur.

Hazret-i Ebû Bekir, kendisini konuşmaktan menetmesi için ağzına taş koyardı. İmâm-ı Gazâlî hazretleri; “Susmaya yapış, zarûret miktârı hâriç” buyurmuştur.

Bekir bin Abdullah el-Müzenî hazretleri buyuruyor ki:
“İsâbet edip, doğru konuştuğunda sana bir ecir ve sevap getirmeyen, hatâ ettiğinde de seni günâha götüren bir sözü söylemekten sakın!”

Muhammed Bâkî-billah hazretlerinin komşularından bir genç, içki içer ve her çeşit kötülüğü yapardı. Bunu duyar ve ıslâhı için bekleyip tahammül ederdi. Bir gün, yakınlarından birinin şikayeti üzerine, o genci, görevliler yakalayıp hapse attılar. Muhammed Bâkî-billah hazretleri bunu duyunca, o yakınına buyurur ki:

- Sen kendini sâlih, temiz ve hayırlı gördüğünden senin nazarında o, fâsık, kötü ve şerîr görünüyor. Fakat biz ki, hiçbir şekilde kendimizi ondan farklı görmüyoruz. Nasıl olur da onun zararına bir söz söyleriz?

Daha sonra o genci, hapisten çıkartır ve genç de, Muhammed Bâkî-billah hazretlerinin yakın alâkası karşısında günahlarına tövbe eder, kötü işlerden vazgeçerek sâlihlerden olur.

Ebü’l-Hasan Cûsukî hazretleri; “Faydasız söz söylemek ve herkesle haşir-neşir olmak, Allahtan yüz çevirmenin alâmetidir” buyurmuştur.

Ahmed bin Ebü’l-Havârî hazretleri buyuruyor ki:
“Ağzıma lüzumsuz bir lokma koyduğum zaman, oradan lüzumsuz bir söz çıkar.”

Netice olarak, yerine ve zamanına göre susmalı veya konuşmalıdır. Dinine ve dünyasına faydası olmayan sözü söylemektense, susmak evlâdır. Peygamber efendimizin buyurduğu gibi:
(Allahü teâlâya ve âhiret gününe inanan, ya hayır söylesin yâhut sussun.)